Mühendis Bilim / Eğitimler / Temel Elektronik / Elektrik ve Elektronikte Ölçüm İşlemi-3

Elektrik ve Elektronikte Ölçüm İşlemi-3

Hasan Eren EMİR | 28 Haziran 2016, 22:32 | Temel Elektronik | 2609 görüntülenme

Multimetre İle DC Gerilim Ölçümü

DC Gerilim Ölçümü

Dc gerilim ölçümü gerçekleştirirken her zamanki gibi ilk olarak multimetremizin kademesini ölçeceğimiz büyüklük cinsine yani DCV cinsinden en büyük değere getiriyoruz. Ekranda V(gerilim) sembolü ve dc gerilim olduğunu gösteren gibi şekiller belirecektir. Kırmızı probu dc gerilim kaynağının (görselde pil) + ucuna, siyah probu ucuna yerleştiriyoruz. Skalayı en mantıklı ve ayrıntılı değeri verecek şekilde küçültüyoruz. Skala 20 değerinde 9V luk pil için 8.8 değerini vermiş. Bunun sebeplerini açıklayalım;

  • Yine multimetre ve üretilen pilin toleransından kaynaklı bir hata meydana gelecektir.
  • Ayrıca pil, batarya, akü gibi gerilim kaynakları kullanıldıkça içlerindeki potansiyel farkta azalacak yani ürettikleri gerilim değeri azalacaktır.

Bu özellik sayesinde bu cihazların gerilim değerlerini multimetre ile okuyarak dolulukları hakkında fikir sahibi olabiliriz.

Devre Üzerinde DC Gerilim Ölçümü

Dc gerilim sadece pil, batarya, akü gibi cihazların üzerinde bulunmuyor. Neredeyse tüm elektronik cihazlar dc gerilimle çalışırlar. Bu sebeple yukarıdaki görseli eklemekte fayda görüm. Dc gerilim ile çalıştığını bildiğimiz bir elektronik devrede herhangi bir devre elemanı üzerine düşen dc gerilimi ölçmemiz gerekebilir. Bu durumda pildeki ölçüm işlemlerin aynısını gerçekleştiriyoruz. Burada da problar ölçülecek elemanın iki ucuna gelecek şekilde yerleştiriliyor.

Dc gerilim ölçümünde kırmızı prob, ölçülecek elemanın pozitif ucuna, siyah prob ise negatif ucuna yerleştirilir. Aksi şekilde yerleştrimede multimetrede okunan gerilim değeri negatif olacaktır.

Dikkat! Yüksek dc gerilim ölçümlerinde multimetre skalasının uygun değerde olduğuna dikkat ediniz! Ellerinizi bu bağlantılara temas ettirmeyiniz!

Multimetre İle AC Gerilim Ölçümü

AC Gerilim Ölçümü

Ac gerilim evlerimizde prizlerimize kadar gelen gerilim türüdür. Çeşitli değerlerde trafolar kullanarak  prizdeki 220Vac gerilimi cihazlarımızda kullanmaya uygun ve yine ac gerilim değerine düşürüp ardından çeşitli yöntemlerde bu gerilimi dc gerilime çevirip kullanırız. Ac gerilim genellikle şebekede ve trafolarda bulunduğu için ölçümlerini de genellikle şebeke gerilimini veya trafoların sekonder sargılarındaki gerilim değerlerini kontrol etmek için kullanırız. Görselde girişine 220Vac şebeke gerilimi uygulanmış bir trafonun çıkışından ne değerde bir ac gerilim elde edildiği ölçülmek isteniliyor.

Ac gerilim ölçümünde tıpkı dc gerilim ölçümünde yaptığımız işlemleri yapıyoruz. Fakat elbette ac gerilim ölçtüğümüz için multimetre kademesini ACV cinsinden en uygun skala değerine getiriyoruz. Multimetre ekranında gerilim ölçtüğümüz için V sembolü ve ac gerilim olduğunu belirtmek için ~ gibi semboller beliriyor. Probları sekonder sargı uçlarına yerleştiriyoruz ve multimetre ekranında değerimiz 24Vac olarak belirmiş.

Ölçtüğümüz gerilim cinsi ac olduğundan probların dc gerilimdeki gibi pozitif veya negatif uca temas ettirilme durumu yoktur. Probları istediğiniz şekilde yerleştirebilirsiniz.  Çünkü ac gerilimde uçlardan birisi pozitifken diğeri negatif ve çok kısa süre sonunda negatif olan uç pozitif, pozitif olan uç negatif gerilim değerine sahip olur. Bu dönüşüm Türkiye’ deki şebeke gerilimi için saniyede 50 defa gerçekleşir. Amerika da ise bu değer 60Hz yani saniyede 60 defa değişim gerçekleşir. Bu değerler ilgili kurumlar tarafından belirlenen değerlerdir.

Dikkat! Şebeke gerilimi ve yüksek ac gerilim ölçümlerinde multimetre skalasının uygun değerde olduğuna dikkat ediniz! Ellerinizi bu bağlantılara temas ettirmeyiniz!

Multimetre İle Akım Ölçümü

Akım Ölçümü

Akım ölçümünde diğer ölçümlerde kullandığımız temas şeklinden biraz faklı bir uygulama söz konusu. İlk olarak ölçeceğimiz akım seviyesini bilmiyorsak kırmızı probu multimetrenin en yüksek akım ölçen yuvasına (görselde 10A) takıyoruz. Ardından kademe düğmesini ölçeceğimiz akım türüne göre DCA veya ACA konumunda ki en yüksek skala değerine alıyoruz. Görselde gördüğünüz gibi probları devreye diğer ölçümlerdeki gibi paralel değil seri olarak bağlıyoruz.  İlk olarak akımı ölçeceğimiz hattın bütünlüğünü bozuyoruz (görselde direnç ve gerilim kaynağının pozitif ucu açık hale getirilmiş). Kırmızı prob devrenin pozitif ucuna yerleştiriliyor, siyah prob ise direncin açık olan diğer ucuna. Multimetre burada devreye seri bağlanan bir devre elemanı gibi oluyor. Akım yolunu izleyecek olursak; gerilim kaynağının pozitif ucundan çıkan akım ilk olarak kırmızı proba geliyor, multimetre üzerinden geçiyor ve siyah proba ulaşıyor, ardından devrede bulunan direnç üzerinden geçerek gerilim kaynağının negatif kutbuna gelerek devreyi tamamlıyor. Görselde ölçüm işlemini dc için gerçekleştirdik ve maksimum 10A skalasında devreden geçen akım miktarı 0.2A yani 200mA olarak gözüktü. Ac içinde kademe düğmesi ACA cinsinde olmak koşuluyla aynı yöntemi kullanıyoruz.

Dikkat! Ölçeceğiniz akım seviyesini bilmiyorsanız skala değerini en yüksek seviyede tutunuz. Görselde probu 10A seviyesine taktık. Burada maksimum 10A akım ölçebiliriz. Probu bir alttaki yuvaya takmış olsaydık maksimum miliamperler seviyesinde ölçüm gerçekleştirebilirdik. Ölçeceğiniz değeler probların takılı olduğu yuvaların maksimum değerinden büyük olursa multimetre içerisindeki sigortayı attırırsınız. Bu sigortayı değiştirebilirsiniz, fakat multimetrenize zarar vermenizde ihtimal dahilinde.

Eğtim serisinin önceki bölümü için bkz. Elektrik ve Elektronikte Ölçüm İşlemi-2.

YAZAR BİLGİSİ
Hasan Eren EMİR
Yönetici
Biyografi

Merhabalar. Ben MühendisBilim’ in yöneticisiyim. Çocukluğumdan beri elektik-elektronik ve yazılım alanlarına duyduğum büyük ilgi sebebiyle üniversite eğitimimde bu alana yöneldim. Halen Atatürk Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’ nde eğitim görmekteyim. Bunun yanında kendi projelerim üzerinde çalışmalarımı sürdürüyorum. Bilim, teknoloji, mühendislik alanlarından gelişmeleri duyuracağım ve diğer projelerimi de yayınlayacağım bir platform ihtiyacından doğan bir diğer projem; MühendisBilim için desteklerinizi bekliyor, iyi okumalar diliyorum.

BENZER GÖNDERİLER

FACEBOOK İLE YORUM YAP

YORUM YAP


PAYLAŞ